De Parkstraatgemeente is een vrijzinnige kerk, maar wat betekent dat eigenlijk? In de afgelopen maandbladen hebben we de eerste eigenschappen van een vrijzinnig geloof bekeken. Deze zijn positief geformuleerd, omdat vrijzinnigen toch vaak moeten uitleggen dat ze niet zo zijn als de meeste andere gelovigen. En dat klopt, denk ik. Er zit een groot verschil tussen hoe het geloof in de Parkstraatgemeente en andere vrijzinnige kerken wordt beleefd, en hoe dat in de meeste kerken in Nederland (en op de wereld) het geval is.
De eerste vijf eigenschappen waren: Vrijheid, verdraagzaamheid en verantwoordelijkheid, en: Persoonlijk en ervaringsgericht geloof en de rol van de geloofsgemeenschap of kerk, en: Openheid voor kritiek en de voorlopigheid van (geloofs)uitspraken, en: Gelijkwaardigheid van iedereen, en: Openheid voor kunst, cultuur en wetenschap. Vandaag is de zesde eigenschap aan de beurt: Maatschappelijk engagement (diaconie, geloof en samenleving, praktische spiritualiteit).
Herman Johan Heering
Diaconie, het bieden van hulp aan hen wie in nood zijn, is volgens wijlen hoogleraar godsdienstwijsbegeerte en ethiek in Leiden, H.J. Heering onafscheidelijk verbonden aan de kerkdiensten. De kerk dient volgens hem waakzaam te zijn op maatschappelijk gebied, om waakzaam te zijn of de gerechtigheid niet door belangenpolitiek in het gedrang komt. Vrijzinnigen komen volgens Heering “op voor de zwakken, de vergetenen, ‘de overbodigen’, vluchtelingen en vervolgden, zorgen voor armen, zieken en bejaarden, met de macht van haar woord, haar goodwill, haar offerbereidheid, haar solidariteit.”
Heering vindt dat de kerk pas in politieke zin mag (moet) spreken wanneer mensen of mensengroepen in de knel raken of zelf geen stemmen hebben of niet worden gehoord, als betrokken instanties of de publieke opinie zwijgt over onrecht en geweld.
Ook oecumenisch en actief in de samenleving
Het maatschappelijke engagement komt ook tot uitdrukking in oecumene: het samenwerken met andere kerken, over protestantse kerkmuren heen. Vrijzinnigen zijn daarin altijd bijzonder actief geweest. De vrijzinnige Remonstranten stonden aan de wieg van de Wereldraad van Kerken om daar het vrijzinnige geluid te vertegenwoordigen.
Mijn collega Arend van Baarsen concludeert dat vrijzinnigen zouden moeten werken aan de betrokkenheid en zichtbaarheid in de samenleving. Door middel van het aansluiten bij de huidige tijd met waarden als barmhartigheid, vrede en gerechtigheid kan volgens Van Baarsen de doelstelling van het dienen van God verwezenlijkt worden. De gerichtheid naar binnen moet volgens hem getransformeerd worden naar gerichtheid op de buitenwereld en oog hebben voor een brede doelgroep van zinzoekers.
Klankbordgroep
Bovenstaande bevindingen sluiten aan bij gedachten die de klankbordgroep en ik hebben gehad: diaconie is zowel de zorg voor hen die buiten de boot vallen, de verstotenen en de kwetsbaren, als de zorg naar binnen, de zorg voor elkaar. Alles bij elkaar is het misschien wat veel, maar daarin mogen we erop vertrouwen dat ieder zijn of haar talenten heeft en jij als individu niet alles hoeft te kunnen en te doen. Als we maar oog blijven hebben voor alle mensen, zowel binnen als buiten onze gemeenschap.
Jaap Marinus