Geloof, corona, Gaza
In steeds turbulenter tijden lijkt de wereld verdeeld te worden in scherp afgebakende kampen. De ophef over betwiste coronamaatregelen een paar jaar geleden en de huidige kritiek op Israël lijken op elkaar. De sfeer neigt al snel naar: wie niet vóór ons is, is tegen ons. Het doet me denken aan het geloof uit mijn jeugd waarin goed en kwaad strikt gescheiden werelden waren. Wie niet zuiver in de leer was, hoorde er niet meer bij.
Twijfel als spiegel
Jaren geleden worstelde ik met existentiële vragen. Ik las theologen als Kuitert en Hendrikse. Mensen baden voor mij; elke flinter van twijfel zagen zij als duivels verzet dat alleen kon worden overwonnen met vurige gebeden. Ironisch genoeg twijfelde ik toen juist aan het bestaan van die duivel. Deze ervaring leerde mij hoe snel een zwart- witdenken ontstaat in het streven naar zekerheid.
Nu hanteer ik een vrijzinnig paradigma. Ik sta niet meer in de waarheid maar in de vrijheid. Voor mij is de Bijbel geen historisch handboek meer, maar een verzameling verhalen die kan inspireren, troosten en soms verontrusten. Toch blijft de vraag: hoe vind je elkaar als je het basistaalveld niet meer deelt en je weigert anderen als minderwaardig te bestempelen?
Complotdenkers – waarheidzoekers
Tijdens de coronapandemie zag ik hetzelfde mechanisme in de samenleving. De massa koos direct voor inenten en vertrouwde de wetenschap en de overheid. Tegelijkertijd werden tegenstanders van het overheidsbeleid gezien als klokkenluiders die de grote Reset onthulden. De QR-code veranderde in het getal van het beest (Openbaring 13:15-18), en zwijgen werd gelijkgesteld aan collaboreren met een alles controlerende overheid. De polarisatie werd zo heftig dat stilte al snel een stem was. Wie niet luidkeels protesteerde, viel in het kamp van ‘de slechteriken’. En was het de beste keuze? De lockdowns en uitvaarten zonder familie? Wat is er eigenlijk gedaan met de recordwinsten van de farmaceuten? En zijn degenen die in ziekenhuizen werkten tijdens de pandemie en long- COVID kregen wel goed gecompenseerd? De wond van wederzijds wantrouwen is nog altijd niet geheeld.
Israël en Gaza
Tegenwoordig lijkt de dynamiek zich opnieuw te manifesteren rond het Israëlisch-Palestijnse conflict. Mijn inbox stroomt vol met petities: tegen de Nederlandse overheid, tegen universiteiten die Israëlisch onderzoek financieren, tegen het beleid van Israël zelf. Steeds hoor ik: “Als je zwijgt, stem je in”. “Wie niet vóór ons is, is tegen ons.” Dit roept bij mij de vraag op: willen wij al kerkgemeenschap ook één partij kiezen in wereldwijde conflicten? Zien we de kerk als missionaris van één onbetwijfelbaar ideaal of als ontmoetingsplaats voor alle stemmen? Moeten ook predikanten verplicht in het rode uniform om rechte lijnen te trekken op het Malieveld of bij de PKN in Utrecht op de stoep?
De kerk als open ontmoetingshuis
Op onze website beloven we dat iedereen welkom is. Dat is misschien utopisch, maar een kerk die in complexe conflicten een zuivere leer uitdraagt, loopt het risico anderen uit te sluiten. Zo simpel is het ook. Terwijl Jezus vaak at met hoeren en tollenaars, waarschuwde hij ook: “Wie niet voor mij is, is tegen mij.” Toch sprak hij nooit over een gesloten kring; hij nodigde juist uit aan zijn tafel. In een tijdperk van protesten, gecancelde artiesten en polarisatie moeten kerken een eigen koers varen: een plek bieden waar je je mening kunt delen zonder uitsluiting, luisteren naar elkaar, ruimte maken voor kritische vragen over geweld én over veiligheid. Een kerk die zich niet inhoudt en mensen niet verkettert, maar iedereen de kans geeft om van gedachten te wisselen, drijft niet op polarisatie maar op ontmoeting.
Welkom, dwarsdenkers en dromers
Of je nu een PVV-stemmer bent of een fan van Frans Timmermans, een bezoeker van boerenprotesten of eXtinction Rebellion: in onze kerk is er een stoel voor je vrij. Kom binnen. Deel je verhaal. Polarisatie maakt ons niet sterker, verwondering en dialoog wel. Ongemakkelijk? Misschien wel. Wie niet vóór ons is, is tegen ons – dat was Jezus. Maar gelukkig zei hij ook: wie niet tegen ons is, is voor ons. Daar wil ik mij aan vasthouden. De deuren staan wagenwijd open. Bij deze uitnodiging laat ik liever spreken wat ons bindt dan wat ons scheidt. Want in tijden van verdeeldheid kan geloof bovenal een brug zijn, geen frontlinie. Al was het maar omdat we weten dat een zuivere leer in de geschiedenis een opmaat is naar nog meer ruzie, wanhoop en geweld. Misschien is dit wel onze opdracht: sta in de vrijheid waarmee Christus ons vrijgemaakt heeft.
Jaap Marinus